All rights reserved.
Diemdaoweb
HÌNH ẢNH GẮN LIỀN
VỚI TUỔI THƠ.

« Bình mực không đổ ».

Một hôm thấy ngoại lấy lon sửa bò đã hết sữa,
ngoại rửa sạnh, lấy đinh đục hai lổ hai bên bìa
hộp, xỏ cọng kẽm để làm quai xách. Ngoại để bình
mực vào giữa lon sữa, rồi cho cát vào chung
quanh.
-        Ngoại ơi ngoại làm gì đó ?
-        Ngoại chế ra bình mực không đổ để cho con
đi học trong vài ngày nữa.
Nghe nói tới đi học là tôi sợ rồi, vì quen được thói
cưng chiều ở nhà, tôi bắt đầu rơm rớm nước mắt :
-        Ngoại ơi, con không muốn đi tới trường đâu.
Ở nhà má dạy con học được rồi. Ngày nào má
cũng cho con bài tập đồ và con biết đánh vần rồi,
như vậy con còn tới trường làm gì ?
-        Ừ ngoại cũng thấy vậy, tội nghiệp con đi
học xa mà phải bắt đầu viết mực mà ở dưới này
mình không mua được bình mực không đổ như ở
trên Sài gòn. Nên ngoại chế ra bình mực cho con
đi học. Thôi con ráng đi rồi từ từ ngoại sẽ nói với
má để con ở nhà. Con thấy không, bình mực có
cát chêm chặt, nên mực có đổ cũng chỉ đổ trong
cát thôi.
Tôi nhìn thấy công việc ngoại làm, tôi thấy ngoại
thông minh và luôn luôn tìm ra được giải pháp để
giải quyết vấn đề trong phương tiện trong tầm tay
của mình. Đó là điều tôi học được từ ngoại, khó
khăn nào mình cũng gắng vượt qua. Tôi thương
ngoại và lớn lên trong tình thương, chăm sóc, dạy
dỗ của ngoại nên tôi không muốn làm buồn lòng
ngoại, nên đành phải đi đến trường.
Sáng hôm đó, tôi được mặc quần áo mới, cặp mới,
và nhất là lon mực không đổ, có một không hai và
cũng không giống ai trong trường. Những bạn học
khác đếu có những bình mực đẹp hay là bình mực
không đổ theo đúng kiểu, tôi không buồn và cũng
không mặc cảm vì sự khác biệt, có lẽ nhờ vào tình
thương ngoại của ngoại nên tôi vui mà có bình
mực được chế biến đơn sơ này ; vì tôi biết ngoại
luôn luôn làm cho tôi bằng với tình thương. Tôi
không biết bình mực không đổ này được ai chế ra
và từ lúc nào ?
Năm học đầu tiên của tôi ở trường tiểu học là năm
1954. Tôi còn nhớ ngôi trường này được xây cất
rất đơn sơ, gần lề đường, chung quanh dường như
chỉ là ruộng lúa và cũng khá xa nhà. Tôi nhớ lượt
đi và về rất xa, dưới trời nắng chang chang. Muốn
đi tiểu, trường không có toilettes, phải ra ngồi ở
bờ ruộng. Ngày đầu, tôi khóc sướt mướt, ngoại
nhìn theo lắc đầu : « Tội nghiệp con tôi quá »
Nhưng má tôi cương quyết : « Má không được
chiều nó quá. Con nít tới tuổi thì phải đi học ».
Nhưng rồi ngoại vẫn lén cho tôi nghỉ học và kết
quả năm đó tôi phải học trở lại lớp một vì số ngày
vắng mặt quá nhiều. Năm sau gia đình tôi dọn lên
sài Gòn nên tôi may mắn được học ở trường tiểu
học Bàn cờ, gần nhà, trường học khang trang hơn.
Ngoại tôi là người phụ nữ cứng rắn trong cuộc
sống, một mình nuôi ba con thơ, rồi lo cho đàn
cháu, không bao giờ than thở. Tuy nhiên ngoại
thường yếu lòng chiều tôi như tục ngữ mình có
câu : « Con hư tại mẹ, cháu hư tại bà ».
Cho dù tôi có mất một năm học nhưng tôi thấy
mình được lớn lên trong tình thương của ngoại và
« bình mực không đổ » này ghi đậm mãi trong
tâm tư tôi.
Mỗi hình ảnh, mổi đồ vật đều nhắc nhở cho chúng
ta một kỷ niệm nào đó. Tôi được nuôi dưỡng và
lớn lên trong tình thương của ngoại và mẹ, nhiều
hình ảnh đưa tôi trở về những kỷ niệm êm đềm
của thời thơ ấu !
« Chén thuốc Bắc »
Tôi còn nhớ câu « thuốc chi mà đắng như thuốc
bắc ». Đúng vậy, lúc còn nhỏ, gia đình chúng tôi ở
tỉnh Vĩnh Long. Lúc má đi làm ở Sài Gòn thì mọi
việc trong nhà, chăm lo cho anh em chúng tôi,
đều do một tay ngoại. Tôi còn nhớ ngay góc
đường Phan Thanh Giản, gần một rạp hát bóng
duy nhất của thành phố, tôi không còn nhớ tên,
có một tiệm thuốc Bắc khá lớn. Người thầy thuốc
là một người Hoa khá lớn tuổi, ông ngồi hằng ngày
trong tiệm, nhìn người qua lại và khi có bịnh nhân
đến, ông bắc mạch, rồi đi đến những ngăn tủ nhỏ,
trong đó có những lá thuốc, ông chỉ cần mở ngăn
tủ, cho tay vào hốt, và bỏ lên trên cân nhỏ. Tất cả
những lá cây cỏ, được gói trong một tờ giấy hình
vuông, cột thật gọn gàng, đưa cho người nhà của
bịnh nhân và nói : «Thuốc này sắc ba chén còn lại
tám phân… ».
Tôi cũng vẫn còn nhớ, mỗi khi chúng tôi ăn cam
hay quít thì ông anh tôi bảo để dành vỏ quít cũng
như vỏ cam, chúng tôi xỏ thành xâu, mang đến
tiệm thuốc bắc này để được ông đổi cho vài mảnh
quế ăn vào ngọt ngọt cay cay. Tôi vẫn còn nhớ
mùi quế thơm thơm cay cay này. Bây giờ tôi thấy
quế mua trong những tiệm thực phẩm không có
mùi thơm cay của quế trong tiệm thuốc bắc.
Lớn lên tôi thắc mắc, tại sao mình ở miền nam mà
phải uống thuốc bắc ? Tại sao không có thuốc
nam ? Thì ra thuốc mà mình gọi là thuốc bắc là
những loại thuốc được sử dụng trong Đông y của
Trung quốc. Gọi là thuốc bắc để phân biệt với
thuốc nam là thuốc theo y học cổ truyền ở Việt
Nam. Có thể lúc tôi còn nhỏ, nơi tỉnh tôi ở có
nhiều người Trung hoa nên mới có tiệm thuốc Bắc.
Chữa bịnh theo cách này có lẽ là rẻ tiền hơn theo
tây học hay vì lúc đó ở tỉnh lẽ chưa có nhiều bác sĩ
? Chúng tôi lớn lên và được chữa trị bằng thuốc
bắc. Những lúc tôi bị sốt nóng, ngoại đưa cho tôi
chén thuốc bắc, với màu đen ngòm, mùi hôi của
những lá cây, uống vào thì đắng không thể nào
chịu nổi nhưng cũng vì thương ngoaị nên tôi ráng
bưng chén thuốc uống với cả lòng tin đi theo lời
cầu nguyện lâm râm của ngoại : « cầu xin Chuá và
Đức mẹ phù hộ cho con tôi là…uống thuốc này
mau hết bịnh » Lòng tin vào đấng thiêng liêng hay
tình thương yêu lo lắng của ngoại hay công hiệu
của nhưng dược liệu kia mà tôi hết bịnh và cũng
chóng lớn. Khi bị nổi mụt nhọt thì dán thuốc dán
con rắn, hủ thuốc có hình con rắn bên ngoài. Một
loại như pommade màu đen, trét lên trên một
miếng vải hình tròn cắt theo độ lớn của mục nhọt,
chính giữa có chừa một lổ nhỏ. Pommade đó được
đắp lên trên mục nhọt, vài ngày sau thì mục nhọt
vỡ ra đầy mũ và máu, thế là hết bịnh.
Khi gia đình tôi dọn lên Sài gòn ở thì tôi không còn
uống thuốc bắc nữa vì có người cậu họ đi học bác
sĩ bên Pháp về,  chúng tôi được chữa bịnh theo tây
học từ đó.Nhưng mùi nồng và màu đen của thuốc
vẫn còn ghi đậm trong tâm tư của tôi. Hình ảnh
của tuổi thơ là những hình ảnh khó quên, nhất là
nó gắn liền vào tình thương !
Trong lòng tôi tràn đầy những kỷ niệm dính liền
với ngoại, với tuổi thơ đầy ấp tình thương. Đôi khi
mình được thương và nuông chiều thì con người
đâm ra ích kỷ chăng ? Đến khi trên đầu có hai thứ
tóc, tôi mới nhận ra là mình là một đứa trẻ khá ích
kỷ ! Sự ích kỷ là đầu mối của nhiều lỗi lầm khác.
Hi vọng rằng sự nhận thức lỗi lầm của mình tôi sẽ
tránh đi phần nào những lỗi lầm khác đối với
những người thân thương.
Mỗi khi nhìn ảnh ngoại trên bàn thờ, bao nhiêu
hình ảnh thân thương dính liền với ngoại đưa tôi
về với kỷ niệm của một thời thơ ấu êm đềm. Gia
đình tôi không giàu có về vật chất nhưng tôi được
giàu tình thương. Bên cạnh những tình cảm đó, tôi
thường bị hối hận dầy vò mỗi khi nhớ lại là tôi chỉ
nhận mà chưa làm được gì để đền đáp lại công ơn
dưỡng dục của ngoại và của mẹ tôi ? Hiểu ra được
sự thiếu sót của mình thì những người thương của
mình không còn nữa. Giờ đây chỉ còn ảnh ngoại
trên bàn thờ, tôi chỉ biết nhìn ảnh và xin lỗi ngoại
về những thiếu sót, ích kỹ của mình !
Diệu Tiên
Paris 9.4.2018