All rights reserved.
Diemdaoweb

Ấy

Căn nhà xinh xinh với khoảng sân xi
măng trước nhả, nằm trong con hẻm
nhỏ. Một cây trứng cá trĩu cành trồng
giữa sân, những chiếc lá thon dài màu
xanh thẫm, những lằn gân nhỏ nổi trên
mặt lá mịn như nhung. Những chiếc lá
mỏng manh, thon thả được mọc từ
cành cây, từ thân cây sần sùi. Những
năm gọi là "được mùa", những trái
trứng cá tròn như hòn bi nhỏ, từ màu
xanh chuyển sang màu hồng nhạt, rồi
màu đỏ tươi khi trái chín. Chỉ cần hai
ngón tay bấm nhẹ vào vỏ, những hột
trứng cá nhỏ li ti tràn ngập trong chất
nước ngọt tỏa một mùi thơm nhẹ, tan
vào miệng.
      Sau khi được thưởng thức hương
vị ngọt ngào của một loại trái cây
"bình dân" (ngày nay dường như mất
giống vì nó không mang lại lợi tức nào
cho người trồng) anh em tôi còn thổi
vỏ trứng cá cho căn phồng lên, cho nó
trở lại gần như nguyên dạng, rồi sắp
chung quanh gốc cây, gạt những đứa
trẻ khác muốn lượm trái. Trò vui thật
là giản dị!
Căn nhà nhỏ bé tuy không rộng lớn
bằng căn nhà nơi tỉnh lẻ với khu vườn
nhiều cây ăn trái, nào là cây nhãn
thơm ngọt, nào là cây mận hồng đào,
cây chùm ruột với những chùm trái
vàng dính vào nhau không khác gì
"chùm ruột", nào là cây "sa bô chê",
cây "lê cu ma", cây đu đủ...; những
dàn trầu quấn quít quanh những cành
cây cau cao vút.
Căn nhà này tuy nhỏ nhưng là căn nhà
đầu tiên mà má tôi mua được và cũng
là nơi mà anh em tôi lớn lên với bao
nhiêu kỷ niệm. Và cũng chính nơi đây,
chúng tôi mỗi người mỗi ngã với cuộc
đời của riêng mình.
Chiếc sân tuy nhỏ bé nhưng dần dần
được biến thành một khu vườn với dàn
bông giấy màu đỏ chen lẫn với màu
tím, vừa che được sự dòm ngó tò mò
của người qua lại, vừa mang lại một
chút màu sắc cho căn nhà nhỏ này.
Ngoại tôi còn mua thêm vài chậu bông
hortensia với những chùm bông màu
trắng, màu hồng hoặc màu xanh “lơ”
tô điểm thêm màu sắc cho khu vườn.
Dựa tường, một cây ớt hiểm không
hiểu có từ đâu, có thể một chú chim
nào đó bay ngang, đánh rớt hạt giống.
Hạt giống này gặp được mảnh đất tốt
nên chẳng bao lâu cây trổ đầy những
bông hoa trắng nho nhỏ và từ những
nụ hoa nhỏ kia, nhú ra như những trái
ớt nho nhỏ xinh xinh. Đây là một giống
ớt thật cay nên nó mang tên là “ớt
hiểm”. Loại ớt này ăn vào cay xé
nhưng để lại hương vị thơm ngon.
Cũng từ đó, những trái ớt này, tôi
dùng để tăng thêm gia vị cho món
canh chua cá lóc. Hoặc vào buổi sáng,
chỉ cần một khúc bánh mì nóng, một
chút nước tương, vài hột đường rải lên,
một tí ớt cắn vào, vị cay của ớt, vị mặn
của nước tương, trộn lẫn chút vị ngọt
của đường, đó là món ăn điểm tâm,
vừa ngon lại vừa rẻ tiền của tôi.  
Ngày đầu dọn đến, anh em tôi chạy ùa
ra sân, bù lại những ngày sống chật
hẹp trong căn phố nhỏ ở Chợ Vườn
Chuối. Hai ông anh tôi phóng thót lên
cây, nằm vắt vẻo lên những cành cây
có cháng hai, cháng ba, hái những trái
trứng cá đỏ mọng. Tôi và cô em gái,
đứng dưới cây chỉ hái được trái chín
trên tàng cây thấp lè tè.
        Trẻ em trong xóm, ở những căn
nhà lân cận đến dựa cổng rào nhìn
vào. Ba cô con gái nhỏ đứng ngoài
nhìn và hỏi vọng vào, giọng miền Bắc
với âm điệu lên xuống nghe lạ tai.
-Ấy mới dọn đến đấy à?
         Chữ “Ấy” nghe thật lạ tai nhưng
tôi cũng hiểu. Ở tỉnh, bạn bè gọi nhau
với từ "Bà" hoặc khi chưa biết tên thì
chỉ hỏi “trống không”
"Tên gì?" hoặc "Bà tên gì vậy"
Tôi gật đầu và hỏi.
-Ấy tên gì?
-Mình tên là Hậu. Còn Ấy tên là Tư
phải không vì mình nghe chị Bếp gọi
Ấy là bé Tư?
         Tôi gật đầu vì trong nhà chúng
tôi gọi nhau bằng thứ, vã lại tôi cũng
không muốn người ngoài biết tên của
mình.
-Mình vào chơi được không? Hai con bé
này là em của mình, chúng nó tên là
An và Bình."
Tôi nhìn lên cây, hỏi vọng.
-Anh  Hai, anh Ba, em mở cửa cho
mấy chị em Hậu vô chơi được không?"
- Ừ, cho tụi nó vô chơi đi!
-Mình hái trứng cá được không? Hậu
hỏi.
        Tàng cây xòe thấp lè tè gần sát
mặt đất. Những trái trứng cá đỏ mọng
đơm đầy cành. Màu đỏ của trái chín,
ẩn hiện trong những tàng lá xanh. Chỉ
cần kéo những chiếc là mỏng manh kia
là mình có thể tự tay hái trái chín. Ba
cô gái nhỏ tha hồ hái trái chín, vừa ăn
vừa cười khúc khích.
-Ấy biết không, lâu lắm rồi nhà này bỏ
trống không có ai đến ở. Chị em mình
thấy trái chín đầy cây mà chỉ đứng
ngoài nhìn. Còn mấy đứa con trai trong
xóm trong đó, tụi nó leo rào vào hái.
       Ba chị em Hậu vào chơi và tha hồ
hái và ăn trái trứng cá. Nhai vào cứ
mát trong miệng. Và thế là từ ngày đó
chúng tôi trở thành bạn. Tình bạn của
thời thơ ấu thật giản dị, không màu
mè, không ẩn ý. Chúng tôi có những
trò chơi, vừa chơi mà vừa học. Lúc ban
đầu, những năm ở tiểu học, vào những
ngày hè, chúng tôi chơi thi làm toán,
cộng trừ nhân chia để xem ai làm
nhanh. Khi chuẩn bị thi vào đệ thất,
chuẩn bị cho môn Pháp văn thì chúng
tôi chơi trò đố chữ.
Nhà Hậu, có một tấm bảng đen to
tướng, đóng trên tường. Chúng tôi chia
tấm bảng ra làm hai, mỗi người tự điền
những chữ tiếng Pháp mà mình biết,
sau đó mỗi người đổi chỗ để điền tiếng
Việt bên cạnh chữ Pháp. Có lẽ phần vì
háo thắng mà hai đứa tôi cố tìm tòi
học thật nhiều chữ để “thắng”. Hậu
học trường “bà Phước” dù là chương
trình Việt nhưng vốn tiếng Pháp nhiều
hơn tôi. Cũng chính nhờ sự ganh đua,
thúc đẩy tôi tìm kiếm học hỏi. Hằng
tháng má tôi cho mỗi anh em tôi một
số tiền gọi là “tiền ăn bánh”. Với số
tiền đó, tôi nhịn ăn sáng, mua sách
tiếng Pháp, mua tự điển về học. Có lẽ
nhờ vậy mà khi lên trung học tôi
thường được cao điểm về môn Pháp
văn? Và cũng từ đó tôi lại mơ ước một
ngày nào đó được đi du học ở Pháp để
nói tiếng Pháp với âm điệu “như đầm”!
Những tháng hè, hai đứa tôi có thói
quen, mỗi buổi sáng thả bộ đến tiệm
cho thuê sách nằm trên đường Trần
Quang Khải. Chúng tôi ra hiệu gọi
nhau bằng tiếng “huýt sáo”. Vừa nghe
tiếng “mật mã”, tôi đứng trên balcon,
nhìn xuống. Hậu đã đứng dưới sân nói
vọng lên:
-Tư ơi, mình đi mướn sách không?
-Ấy chờ một chút nhen!
Sau khi xin phép Ngoại, hai đứa tung
tăng đi trên đường Đặng Dung, Đặng
Tất, là nơi có nhiều căn biệt thự, trước
mỗi sân nhà có trồng nhiều bông hoa.
Thỉnh thoảng chúng tôi dừng lại ngắm
hoa đua nở dưới ánh mặt trời và những
đàn bướm đủ màu sắc, bay lượn, nhảy
múa hút nhụy từ bông hoa này sang
bông hoa khác.
Nhìn chán mắt những cái đẹp của hoa
và bướm, chúng tôi lén hái trộm một
vài bông hoa, rồi bỏ chạy “như bay”.
Con đường này dẫn đến đường Trần
Nhật Duật rồi đường Trần Quang Khải.
Tiệm cho mướn sách tuy nhỏ nhưng
đầy kệ sắp chen chúc những quyển
sách thật là cũ kỹ, bìa gáy được dán
hồ keo để sách được “kéo dài tuổi thọ”
mà phục vụ cho những độc giả yêu
sách nhưng yếu về tài chính như bọn
tôi!
Cô bạn của tôi thích những loại chuyện
như Tam Quốc Chí. Tôi thì có lẽ ảnh
hưởng bởi ý thích của Ngoại tôi, nên
tôi ưa đọc chuyện về tình cảm, xã hội
của nhà văn Hồ Biểu Chánh, Tùng Long
hay các nhà văn của nhóm Tự lực văn
đoàn. Mỗi đứa một ý thích nhưng điểm
chung là cùng ưa đọc sách.
Mỗi đứa lựa cho mình ít nhất ba quyển,
tôi cũng không nhớ là bao nhiêu tiền
nhưng nếu bỏ tiền ra mướn sách thì
tiền ăn quà sẽ bị ít đi. Sau đó chúng
tôi đi dọc theo đường Trần Quang Khải,
đến con đường bên hông chợ Tân Định,
chỗ chợ nhóm, mua bắp nấu. Mỗi đứa
chỉ đủ tiền mua một trái bắp, vì vậy để
kéo dài bữa ăn điểm tâm, chúng tôi lãi
từng hột bắp, cho vào túi áo, vừa đọc
sách vừa cho từng hạt bắp vào miệng.
Cứ như thế là hai đứa say sưa đọc
sách, dường như quên cả buổi ăn trưa
nếu không được người nhà réo gọi. Sau
giấc ngủ trưa, chúng tôi lại gặp nhau
để chơi trò chơi “đố chữ”.
Vào những buổi sáng đẹp trời, chúng
tôi xách cặp vợt do tự tay làm bằng
cây, kẽm và bao cao su, đi bắt những
con bướm đủ màu sắc, ép vào tập.
Những niềm vui thật là giản dị. Không
chỉ có những giải trí như vậy, chúng
tôi còn bày trò, chơi “bán đồ hàng”. Má
tôi mua cho tôi một bộ nồi niêu son
chảo nhỏ xíu và làm y hệt như của
người lớn. Chúng tôi cũng có lò nấu,
gọi là ông Táo, loại lò đất có ba chân
để gác nồi lên trên; lò đốt bằng than.
Chúng tôi chuẩn bị gạo để nấu cơm.
Vào nhà bếp “ăn cắp” một ít thịt, cá và
rau rồi cũng kho cá, kho thịt hay nấu
canh dưới tàng cây trứng cá và ngồi ăn
uống xì xụp và rất vui dù đôi khi bị
cơm khê.
Ngày xa xưa đó, dù không được đi nghỉ
hè như những nước phương Tây, không
được đi những vùng biển để được bơi
lội, không được đi miền núi để hưởng
không khí trong lành, dù không được
đi về vùng quê với cây trái ngon ngọt
nhưng chúng tôi rất vui với những trò
chơi nơi thành thị như trò nhảy dây,
nhảy cao, đánh đũa, trò chơi “rồng rắn
lên mây” cùng với những trẻ em khác
trong xóm. Có những buổi chơi vui vẻ
nhưng đôi lúc cũng không tránh khỏi
những xích mích, giận hờn và gây gỗ.
Nhưng cuộc sống cộng đồng nào cũng
không thể tránh được những điều đó.
Cũng nhờ vậy mà con người được huấn
luyện, và mình trưởng thành để chuẩn
bị cho những đấu tranh của cuộc sống
sau này. Cuộc đời có phải chăng kết tụ
bởi những cuộc đấu tranh không ngừng
và đa dạng!
Tình bạn của chúng tôi lớn dần theo
năm tháng. Tôi nhớ là dường như
chúng tôi không có những giận hờn vu
vơ, hay những cuộc ấu đả. Thế nhưng
cuộc đời là một cái gì đó không trưòng
cửu, bắt ta đối diện với những đổi
thay, với những vui buồn, với sự hợp
tan.
Một hôm, dưới gốc cây trứng cá, vừa
ăn những trái ngọt vừa hưởng bóng
mát của tàng cây che nắng. Nơi đây
cũng là chỗ chúng tôi thường nói
chuyện “tâm tình”
“Ấy biết không, Hậu được biết là Hậu
sẽ dọn đi nơi khác. Hậu cũng buồn vì
mình sẽ không còn gặp nhau nữa.”
Tôi im lặng không biết nói gì. Đây
không phải là lần chia tay đầu tiên.
Lúc tôi rời Vĩnh Long dọn lên Sài Gòn,
tôi cũng phải chia tay với môt người
bạn nhỏ của tôi. Lần đó tôi cũng buồn
nhưng thời gian và cuộc sống tiếp
diễn, mình cũng phải thích nghi với
cuộc sống mới.
Và kể từ ngày đó, chúng tôi không còn
có dịp gặp nhau, không còn những
buổi ngồi đọc sách, ăn từng hạt bắp
trên bệ xi măng ở hiên nhà Hậu, không
còn những buổi chơi nhảy “cò cò”
những bữa ăn “cơm khê”. Và tôi cũng
không bao giờ nghĩ là mình sẽ có dịp
gặp lại cô bạn “Ấy”.
Thời gian giúp ta xoa dịu những nỗi
buồn vã lại tuổi thơ cũng là tuổi chóng
quên. Hai người, hai ngõ đường đời
khác nhau. Trên đường đời tôi cũng
may mắn gặp được những người bạn
dễ mến. Thoảng qua tôi cũng không
quên những kỷ niệm với cô bạn tên
“Ấy” nhưng tôi không bao giờ nghĩ
rằng mình có thể gặp lại những người
bạn của thời thơ bé và tôi cũng không
dám mơ mình được gặp lại những
người bạn đó, vì tôi sợ rằng thời gian
làm cho con người đổi thay, tôi sợ sự
thất vọng làm phá vỡ đi những hình
ảnh đẹp của một thời thơ ấu!

Diễm Đào
(Paris 19.06.2013)